مد و لباس

خوش تیپی و خوش لباسی با مطالب خواندنی وبلاگ مد و لباس

ويژگيهاي تن پوشهاي زنان در مناطق مختلف ايران

ويژگيهاي تن پوشهاي زنان در مناطق مختلف ايرانلباس از سنتهاي كهن و آداب و رسوم و نحوه معيشت و فرهنگ محلي و باورهاي مذهبي حكايت مي‌كند.
در نگرشي به نحوه لباس پوشيدن زنان ايراني نگاهي داشتيم به لباس‌هاي زنان كرد كردستان و كرمانشاه و بانوان گيلاني. اينك به چند نقطه ديگر سر مي‌كشيم و نحوه لباس پوشيدن زنان آن مناطق را كه يادگاري از سنتهاي كهن و نشانه‌هايي از آداب، رسوم، نحوه معيشت و فرهنگ محلي و باورهاي مذهبي آنها دارد موردنظر قرار مي‌دهيم.
● پوشاك زنان كردستان‏
زنان اين سامان داراي يازده تكه پوشش اساسي هستند: كفش، شلوار، زيرپيراهن، جليقه، قبا، يل، دستمال سه گوش زينتي، عمامه و روسري.‏
▪ كفش زنان كرد از نيم تاج الوان يا چرم خام با طرحي ساده و نوك‏پنجه‏اي و اندكي نوك برگشته است. رويه كفش را معمولاً با نخهاي الوان ابريشمي نقش‏بندي و گلدوزي شده تهيه مي‏كنند.‏
▪ شلوار، داراي دو ساقه و يك ميان ساق پهن چهار گوش است. كمر اين نوع شلوار ليفه‏دار است. دم‏پاي ساقها نيز به صورت ليفه مي‏باشد كه به وسيله بندي در حدود مچ پا جمع مي‏شود.‏
▪ زنان كرد زيرپيراهن يا زيرپوش را معمولاً از چلوار تهيه مي‏كنند. اين زيرپوش ساده و بلند است كه تا به پشت پا مي‏رسد. آستين آن برشي معمولي است و در مچ دست با دكمه بسته مي‏شود.‏
▪ پيراهن زنان كرد تمام‏قد بلند است. از زير بغل، مخروطي‏شكل به طرف پايين ادامه دارد. اين نوع پيراهنها به وسيله پولك‏دوزي و يراقدوزي تزيين شده‏اند. جليقه بانوان كرد از مخملهاي الوان تهيه مي‏شود. اين جليقه‏ها معمولاً داراي يراقها و نوارهاي پهن هستند و با سكه‏ها و زيورهاي طلا و نقره تزيين يافته‏اند.‏
▪ قباي زنان كرد مانند پيراهن آنها تمام‏قد بلند است. به طوري كه تا پشت پايشان ادامه دارد و از روي پيراهن پوشيده مي‏شود. در محل اتصال يقه دكمه قيطاني دوخته مي‏شود كه يقه را به هم پيوند مي‏دهد.‏
▪ دستمال زينتي زنان كرد پارچه‏اي است از جنس توري و سه‏گوش كه از رنگهاي مختلف انتخاب مي‏شود.‏
▪ عمامه زنان كرد از دو قسمت تشكيل يافته است: ۱ـ كلاه كوتاه يا كلگي مسطح و پولك‏دوزي شده ۲ـ مقداري پارچه مشكي لوله شده.‏
▪ سربند زنان كرد معمولاً از چندين تكه پارچه‏هاي ابريشمي به نام كلاغي با زمينه‏هاي سياه و گلهاي زرد و سفيد تشكيل مي‏شود.‏
● پوشاك كردهاي شمال خراسان
در استان خراسان، كردها از اطراف كلات تا غرب بجنورد سكونت يافته‌اند. كردهاي اين ناحيه از دو ايل بزرگ به نامهاي زعفرانلو و شادلو تشكيل شده‌اند، كه هريك ازآنها نيز داراي طوايف جداگانه‌اي مي‌باشند. شادلوها در بجنورد و زعفرانلوها در قوچان سكونت دارند.‏
اساس و پايه پوشاك اين دو ايل يكسان و هماهنگ مي‌باشد ولي پس از طي زمان بعضي از آنها دستخوش دگرگوني شده‌اند به‌عنوان مثال شادلوها در اثر معاشرت با شهرنشينان داراي پوشاكي ساده‌تر از ديگر نواحي شده‌اند. لذا به علت اصالتي كه در لباسهاي زعفرانلوها مشاهده مي‌شود لباسهاي آنها به‌عنوان مبناي بررسي لباس كردهاي نواحي شمال خراسان انتخاب شده است.‏
پوشاك بانوان كرد مناطق شمال خراسان مجموعاً ۸ تكه مي‌باشند كه مشخصات آنها به قرارزير است:‏
۱) كفش بانوان كرد شمال خراسان
اين كفش در بين مردم اين ناحيه به كومخ معروف است. جنس آن تيماج الوان به‌خصوص سبز است. شكل ظاهري كفش شبيه نعلين نوك برگشته مي باشد ورويه و كناره‌هاي كفش رابا نخهاي ابريشمي رنگي رودوزي و گلدوزي مي‌نمايند.‏
۲) جوراب بانوان كرد شمال خراسان
جنس اين جورابها معمولاً پشم گوسفند است و داراي ساقه‌هاي كوتاهي مي باشد كه تا وسط ساق پا مي‌رسد. گفتني است كه اين جوراب ها توسط بانوان اين ناحيه با نقش و نگاره‌هاي زيبايي بافته مي‌شود.‏
۳) ‎وجه تمايز لباسهاي بانوان اين ناحيه با ديگر نواحي
بانوان كرد شمال خراسان شليته بر تن مي‌نمايند .بانوان اين ناحيه بر خلاف ديگر نواحي كرد نشين كه از پيراهن استفاده مي‌كنند از دامن‌هاي پرچين موسوم به شليته به همراه يك پيراهن نه چندان بلند استفاده مي‌كنند. اين دامنها تا نواحي زانو مي‌رسد كه اين اندازه براي بانوان سن بالا كمي بلندتر مي‌شود.‏
شليته حدود ۱۰ تا ۱۲ متر پارچه الوان گلدار مي‌باشد كه معمولا تا ۳,۱ قد دامن از پايين را زري دوزي و نواردوزي مي‌نمايند. معمولاً پيراهن كه با اين دامن پوشيده مي‌شود روي دامن را تا حدودي مي‌گيرد.
۴) ‎پيراهن بانوان كرد شمال خراسان
پيراهن بانوان اين ناحيه تا حدود كمر ميرسد كه در امتداد آن چند رج نوار تزئيني افقي چين دار نيز دوخته مي شود. پارچه اين پيراهنها معمولا از نوع گلدار انتخاب مي‌شود و بطور كلي تزئينات فراواني روي آن انجام مي‌شود. از جمله اين كه قسمت پيش سينه را با نوارهاي افقي و عمودي تزئين كرده و سردستها (مچها) نيز داراي نواردوزي زري مي‌باشد يقه اين پيراهن داراي چاكهايي از دو طرف مي‌باشد.
۵) ‎جليقه بانوان كرد شمال خراسان
همانند ساير مناطق كردنشين مي‌باشد و مظهر اصالت لباسهاي كرد اين ناحيه جليقه آن مي‌باشد. لذا مانند ديگر مناطق كردنشين آن را از مخمل الوان انتخاب كرده و روي آن تزئينات فراوان اعم از سكه‌دوزي يا يراق‌دوزي و يا نواردوزي انجام مي‌شود.‏
۶) روسري بانوان كرد شمال خراسان
پارچه آن گلدار و الوان مي‌باشد كه زمينه آن روشن و نقش و نگارهاي الوان زيبايي دارد . ابعادآن كه چهارگوش مي‌باشد هر ضلع يك مترو ۲۵ سانت است قبل از استفاده آن دوطرف آن را ريشه مي‌دهند و به صورت سه گوش تا كرده وروي سر گذاشته ويك گوشه آن را به داخل سربند برده و گره مي‌زنند.‏
۷) سربند بانوان كرد شمال خراسان
همان پارچه كلاغه‌اي معروف است كه در ديگر نواحي كرد نشين نيز استفاده مي‌شود.
۸) ‎چادر بانوان كرد شمال خراسان
يك پارچه مربع‌شكل به ابعاد ۲‏×۲ مي‌باشد كه در هر ضلع آن را دو رج با فاصله نواردوزي و ريشه‌دوزي مي‌كنند. رنگ اين چادر هميشه مشكي انتخاب مي‌شود.
علاوه‌بر اقلام ذكر شده كه به صورت پوشش استفاده مي‌شود بانوان كرد شمال خراسان از تزئينات زيادي برروي لباسها و سروگردن و دستهاي خود استفاده مي‌كنند از جمله خرمهره‌ها بر روي سربند و يا لبه‌هاي جيب،آويزهاي نقره و طلا بر بناگوش، پيشاني بندهاي مختلف، دستبندهاي متنوع از انواع عقيق و كهربا و نقره سينه‌ريزهاي گوناگون و قابهاي دعا و سكه‌هاي فراوان بر روي جليقه‌هاي الوان استفاده مي‌كنند.‏
● پوشاك زنان لرستان‏
پوشاك زنان منطقه لرستان عبارت است از كلاهك، روسري، پيراهن، شلوار، جليقه، يل، كلنچه (سرداري) و پاپوش. زنان لر از پارچه كم‏عرض كلاهك درست مي‏كنند و دور آن را دستمال يا كلاغي مي‏بندند. اين روسريهاي ريشه‏دار، گلدار و گاهي سياه و سفيد مي‏باشند. كلاغي را طوري دور سر مي‏پيچند كه پرپشت باشد و آويزه‏هاي بلند نيز همراه دارد.‏
پيراهن زن لر برشي ساده، بلند و گشاد و يقه گرد بهم آمده دارد. جلوي پيراهن از زير گلو تا حدود سينه چاك دارد، تنه پيراهن برش راست داشته و گاهي نيز از زير بغل به سوي پايين اريب مي‏خورد و در دامن عرض آن افزايش مي‏يابد. زنان لر از دو پيراهن روي هم رفته استفاده مي‏كنند كه يكي نقش زير پيراهن را ايفا مي‏نمايد و از تافته تهيه مي‏شود.‏
شلوار زنان لر از لحاظ برش وضع خاصي دارد. قسمت بالاي آن گشاد و پهن و داراي ليفه و كمر است. دو ساق آن مايل به بيرون و قسمت پهن آن در پايين شلوار دوخته مي‏شود. دو ساق در بخش بالاي خود به فاصله‏اي از همديگر قرار مي‏گيرند و اين فاصله خود به منزله ميان ساقي مي‏باشد. شلوار از لحاظ جنس و تركيب دو قسمتي و دو رنگ است كه از دم پا تا حدود زانو رنگي است. بر آن نقش‏بندي و نواردوزي كرده و قسمت ديگر آن رنگي ديگر است. جليقه از لحاظ برش و ساختمان در ميان تمام ايلات يكي است و در ميان زنان لر بخش جلوي آن هميشه باز است و دكمه ندارد. قسمت جلوي جليقه يراق‏دوزي مفصل دارد.‏
در لرستان دو نوع كت و ديل معمول است. يكي همان كت معمول است كه نيمه تن را مي‏پوشانند و ساده است و بدون آرايش و ديگري كتي است كه از مخمل تهيه مي‏گردد كه آن را كُلنتچه مي‏گويند. اين تن‏پوش چون كت معمولي است اما در جلوي بدن بسته نمي‏شود. يقه‏اش باز است و دم آستين و دوره شكاف آن يراق‏دوزي و نواردوزي مي‏شود.‏
سرداري زن لر پوششي بلند تا پشت پا داراي كمرچين، جلوي آن آزاد است بدون دكمه و آستين آن كوتاه تا آرنج و از مخمل الوان و مشكي تهيه مي‏شود. كناره‏هاي سرداري و دور دامن و سر آستين را به پهناي سه انگشت يراق‏دوزي مي‏كنند.‏
پا پوشش زن لرستاني از چرم محلي است كه در خرم‏آباد و بروجرد ساخته مي‏شود اما اغلب از دوخته‏هاي كرمانشاه و گيوه‏هاي معروف آنجا بهره مي‏برند.‏
● پوشاك زنان بختياري
بختياريها شاخه يي ازلرها هستند كه به لر بزرگ معروف مي باشند. بنابراين تحت تأثير آداب و رسوم لري هستند و پوشاكشان به لري نزديكتر و شبيه‏تر است.‏
▪ پاپوش بانوان بختياري از نوع گيوه‏هاي شيراز است كه در محل تهيه مي‏شود و يا از اصفهان و شيراز فراهم مي‏آورند.‏
▪ چادر بانوان بختياري مشخص‏كننده پوشاك زنان بختياري است كه از جنس پارچه توري و گاه مزين به تارها و نقشها و حاشيه‏هاي زرين است. حاشيه و كناره‏هاي چادر زنان بختياري اغلب به وسيله زر و زيور و سكه‏هاي مختلف تزيين مي‏شود. پوشش زن بختياري آميخته‏اي است از پوشاك همسايگان خود بويژه اصفهانيها.‏
▪ بانوان بختياري داراي يل هستند كه از مخمل گلدار يا ساده تهيه مي‏شود. يقه اين يل ايستاده و گاه خوابيده است.‏
سردست آن مزين و در قسمت جلو با دكمه بسته مي‏شود و از روي پيراهن مي‏پوشند. تنبان (شليته) ليفه‏دار و پرچين است. پارچه مورد مصرف آن از شش متر تجاوز مي‏كند و جنس پارچه آن از پارچه‏هاي الوان و خوشرنگ است.‏
● پوشاك زنان مازندران‏
پوشاك زنان مازندران شامل: لچك، روسري، پيراهن، جليقه، شليته كوتاه، شلوار، جوراب پشمي، كفش و چادر مي‏باشد.‏
▪ لچك از پارچه‏اي به شكل سه‏گوش و سفيد تهيه مي‏شود. در قسمت جلو لچك نواردوزي شده است. زنان اين لچك را با سبك خاص به سر مي‏بندند. لچك بارزترين پوشاك در ميان زنان ساحل خزر بوده و در تمام منطقه عموميت دارد.‏
▪ چارقد يا روسري پارچه‏اي است چهارگوش و معمولاً به رنگ سفيد كه آن را به صورت دولا بر سر مي‏گذارند و دو طرف آن را در زير گلو سنجاق مي‏زنند و يا با منجوق زيوردار، بند مي‏كنند.‏
▪ پيراهن زنان مازندراني با آستين بلند است كه يقه جلو آن باز است.‏
▪ پوشيدن جليقه تقريبا در تمام منطقه معمول است. اين پوشش براي ساكنين كوهپايه‏هاي مازندران بسيار متنوع است.‏
▪ شليته زنان مازندراني از پارچه‏هاي گلدار يا ساده تهيه مي‏شود. قد شليته كوتاه و پرچين است.‏
▪ زنان اين منطقه، شلوار را از زير شليته مي‏پوشند كه به صورت راسته و ‏ساده و از پارچه مشكي دوخته مي‏شود. قد شلوار در مازندران بلندتر از گيلان است.‏
● پوشاك زنان خراسان‏
پوشاك مردم سرزمين خراسان با پوشاك همسايه‏هاي خود يعني بلوچها شباهت بسيار دارد. ليكن تفاوتي نيز در برش آنها وجود دارد كه نمي‏توان ناديده گرفت. پوشش مردم شرق خراسان اصيل‏ترين پوشاكهاي اين منطقه است. دربقيه مناطق خراسان مردان عمامه را برداشته و كت و شلوار مي‏پوشند. زنان، چارقد به سر داشته كه از نوع دستمال يزدي است.
امروزه اين چارقدها كاربرد چنداني ندارند.‏
▪ پوشاك زنان شرق خراسان داراي شش تكه اساسي است: كلاغي، روسري، پيراهن، جليقه، شلوار، چادر و كفش.‏
▪ روسري زنان شرق خراسان به نام چارقد به رنگ سفيد و بزرگ كه به شكل سه گوش است. اين لچك را به صورت تا زده بر سر مي‏گذارند. در گوشه‏هاي اين سربند منگوله‏هايي از نخهاي ابريشم و الوان وصل شده است. دستمال كلاغي از قسمت پيشاني روي روسري بسته مي‏شود.‏
▪ پيراهن زنان در اين ديار با بالاتنه كوتاه است كه قسمت پايين آنها پرچين و بلند است. اين نوع پيراهن داراي آستيني معمولي و سردست است. روي سينه پيراهن زنان اين منطقه نقش‏بندي بسيار زيبايي انجام شده است. يقه تا حوالي سينه باز است. رنگ پارچه‏ها را اغلب از نوع قرمز و بدون گل و بوته انتخاب مي‏كنند.‏
▪ دور كمر شلوار زنان شرق خراسان گاهي از شش متر متجاوز است. اين شلوار در هنگام پوشيدن به وسيله بندي به دور كمر بسته مي‏شود. رنگ شلوارهاي زنانه را معمولاً از پارچه‏هاي الوان انتخاب مي‏كنند.‏
▪ جليقه زنان از مخملهاي الوان و زربفت تهيه مي‏شود كه براي حفاظت از سرما به جاي يل و ارخالق به كار مي‏برند.‏
▪ كفش زنان شرق خراسان به شكل نعليني است كه پاشنه كفش در روي تخت آن قرار گرفته است و از چرم الوان تهيه مي‏شود. زير پاشنه معمولاً نعل مي‏كوبند. در پاشنه اين كفشها استخوان شتر به كار مي‏رود. رويه كفش از چرم تزيين يافته است.‏
چادر زنان اين ناحيه معمولاً به رنگ نخودي روشن و يا با روناس رنگ مي‏شود. قد چادر نسبتاً كوتاه است و موقع استفاده مقداري از آن را روي سر مي‏گذارند.‏
▪ رنگ‏آميزي پوشاك زنان شمال خراسان نيز بسيار جالب و مانند پر طاووس رنگ به رنگ مي‏باشد.‏
 

روزنامه اطلاعات

نوشته شده در دوشنبه 1390/2/5ساعت 10:37 توسط aseman790| (0) نظر


آخرين مطالب
» <-PostTitle->
Design By : Teblog